Masterproef interieurarchitectuur 2022-2023
INCLUSIEVE PARKEN A.D.H.V. MULTI-SENSORISCHE ERVARINGEN
Hoe kunnen ontwerpingrepen in stadsparken een multi-sensorische ervaring creëren die de veiligheid en zelfstandigheid bij slechtzienden en blinden vergroot? En hoe kan deze ervaring zorgen voor een diepere sensorische gewaarwording bij zienden?
Binnen de overkoepelende thematiek zorgende ruimte ging ik op zoek naar welke uitdagingen een visuele beperking met zich meebrengen. Al snel werd me duidelijk dat de rol die de zorgrelatie inneemt, zijnde een zorgvrager, vanuit een ander perspectief gezien kan worden. Als toekomstig interieurarchitect geven we mee vorm aan de ruimte, het is onze taak om deze zo te ontwerpen dat er minder nood is aan die zorgbehoefte. Om dit te verwezenlijken werd de manier waarop slechtzienden en blinden de ruimte waarnemen, namelijk met meer aandacht voor auditieve, tactiele, olfactorische en kinetische elementen, het uitgangspunt. Bijgevolg onderzoekt dit project hoe multi-sensorische ervaringen ingezet kunnen worden als inclusieve ontwerptaal in parkomgevingen. De keuze voor parken werd genomen door observaties en bijkomende literatuur die aangaven dat parken kwetsbare plekken voor slechtzienden en blinden zijn. Deze open ruimtes gaan vaak gepaard met een verlies van oriëntatie en controle. Het Muinkpark te Gent vormde het decor voor dit ontwerpend onderzoek.
Vanuit observaties kwamen volgende uitdagingen naar voor: het vinden van de ingangen van het park, het bepalen van een richting op een kruispunt, het volgen van het pad, alsook het lokaliseren van banken en vuilnisbakken. Met het ontwerp van een ingangsboog, een richtingsfontein en een vloerpatroon wordt een antwoord geformuleerd op volgende onderzoeksvraag: Hoe kunnen ontwerpingrepen in stadsparken een multi-sensorische ervaring creëren die de veiligheid en zelfstandigheid bij slechtzienden vergroot? En hoe kan deze ervaring zorgen voor een diepere sensorische gewaarwording bij zienden?
De ontwerpingrepen werken informatief en oriënterend oplossend. De ingangsboog communiceert de ingangen dankzij een uitkraging over het voetpad en wil de overgang van straat naar park of andersom dieper sensorisch voelbaar maken. Bij de richtingsfonteinen die op ieder kruispunt staan, wordt het geluid van water ingezet als signalisatie, deze ingreep fungeert als herkenningspunt. Vervolgens wordt het aantal paden en de richting gecommuniceerd door de vorm.
Bij het vloerpatroon draagt een onderscheid aan oppervlaktematerialen bij tot de communicatie van de middenstrook, banken en vuilnisbakken.
Er werd gekozen om de bestaande context van het park te onderzoeken en te respecteren. De nieuwe ontwerpingrepen worden gezien als toevoegingen die een extra sensorische gelaagdheid teweegbrengen.
Naast het creëren van ontwerpscenario’s besteedt deze masterproef aandacht op welke manier plannen en beelden waargenomen kunnen worden met behulp van tastzin. Door te werken met tactiele legendes, een variatie aan texturen en codes, worden visualisaties extra opgeladen zonder in te boeten aan de visuele leesbaarheid.
Perspectieftekeningen werden uitgewerkt in 3D, een bas – reliëf waarbij zaken die op de voorgrond liggen letterlijk het dichtst liggen.
Het geheel, zowel in de communicatie als de ingrepen zelf, hebben geresulteerd in het verenigen van verschillende manieren van waarnemen. Het inzetten van multi-sensorische ervaringen levert een dynamische vormgeving op die meerdere zintuigen activeert en leidt tot een meerwaarde voor beide doelgroepen. Deze studie levert nieuwe geïntegreerde alternatieven aan die ingezet kunnen worden in meerdere parken en wil leiden tot toegankelijkere plekken voor iedereen.
